چوب ساب الماسه چیست؟ راهنمای مدل ۵۰، ۶۰ و ۸۰ میل
چوب ساب الماسه چیست؟ راهنمای مدل ۵۰، ۶۰ و ۸۰ میل
سه‌شنبه، ۱۹ آبان ۱۴۰۵
اگر با مینی فرز روی چوب کار می‌کنید و می‌خواهید فرم‌دهی به کاسه، قاشق، مجسمه یا کنده سریع‌تر پیش برود، چوب ساب الماسه یکی از ابزارهایی است که باید بشناسید. این صفحه به‌جای سنباده زدن یا فقط خراشیدن سطح، با سه تیغ گرد قابل تعویض چوب را می‌تراشد و در زمان کوتاه‌تری حجم برمی‌دارد. در این راهنما می‌گوییم چوب ساب الماسه چیست، مدل ۵۰ میل چه فرقی با ۶۰ و ۸۰ میل دارد و موقع کار ایمن و تعویض تیغ به چه نکاتی دقت کنید.
چوب ساب الماسه چیست و چطور کار می‌کند؟
این ابزار یک صفحه‌ی تراش چوب است که روی مینی فرز (سنگ فرز) بسته می‌شود. بدنه‌اش فلزی است و معمولاً سه تیغ گرد، که در بازار ابزار به آن‌ها الماسه می‌گویند، با پیچ روی محیط صفحه سوار شده‌اند. با چرخش دستگاه، لبه‌ی این تیغ‌ها لایه‌ای از چوب را برمی‌دارد؛ یعنی بیشتر شبیه ابزار تراش کار می‌کند تا صفحه‌ی سنباده.
یک نکته‌ی مهم در اسم این ابزار هست: در زبان کارگاهی ایران، «الماسه» در این‌جا معمولاً به‌معنای تیغ سخت و قابل تعویض است، نه صفحه‌ی الماسه‌ای که برای برش سنگ و سرامیک به کار می‌رود. این دو را نباید با هم عوضی گرفت. صفحه‌ی برش سنگ برای چوب ساخته نشده و این چوب ساب هم ابزار برش کاشی یا فلز نیست.
نصب صفحه از طریق سوراخ مرکزی ۲۲٫۲ میلی‌متری انجام می‌شود که با فلنچ استاندارد بیشتر مینی فرزها جور است. قبل از بستن، قطر صفحه، سوراخ وسط و در صورت درج شدن، حداکثر دور مجاز را با دستگاه خودتان مقایسه کنید. برای آشنایی کلی با صفحه‌های برش و ساب، مطلب انواع صفحه سنگ فرز را ببینید. نتیجه‌ی کار با این صفحه معمولاً سطحی تراش‌خورده است، نه تمام‌کار؛ بعد از فرم‌دهی باید سنباده بزنید. مزیت اصلی‌اش سرعت باربرداری و کنترل بهتر روی قوس و حجم چوب است.
کاربردهای چوب ساب الماسه
این ابزار برای شکل‌دهی اولیه و باربرداری روی چوب ساخته شده، نه برای بریدن تخته مثل اره؛ یعنی جاهایی که باید چوب را کم‌کم به یک فرم حجمی برسانید.
پیکرتراشی و مجسمه‌سازی چوبی
بعد از برش کلی طرح، حجم‌های بزرگ و قوس‌های اصلی را می‌توان با این صفحه سریع‌تر از مغار و سوهان شکل داد. مدل کوچک‌تر برای جزئیات و قسمت‌های تنگ مناسب‌تر است و مدل بزرگ‌تر برای برداشتن حجم از سطح‌های باز.
کاسه‌تراشی، قاشق و ظرف چوبی
برای ساخت کاسه، کوکسا، سینی روستیک یا قاشق چوبی، این صفحه در فرم دادن به بدنه‌ی بیرونی، پخ کردن لبه و باز کردن دهانه‌ی ظرف کمک می‌کند. برای خالی کردن عمیق داخل کاسه، معمولاً کاتر استوانه‌ای مکمل بهتری است؛ در بخش مقایسه به این تفاوت برمی‌گردیم.
فرم‌دهی کنده، تنه و قطعات بزرگ
روی کنده، مقطع تنه یا قطعات زمخت، این صفحه برای برداشتن پوسته‌ی اضافه، اصلاح فرم کلی و کم کردن حجم اولیه مناسب است. صفحه‌ی بزرگ‌تر معمولاً سریع‌تر پیش می‌رود، به شرطی که کنترل دستگاه حفظ شود. از همین ابزار برای پخ زدن لبه هم استفاده می‌شود. روی چوب نرم و سخت می‌توان کار کرد، اما فشار را با جنس چوب هماهنگ کنید.
معرفی چوب ساب الماسه ۵۰ میل ۳ تیغ
اگر دنبال مدلی هستید که در فضاهای تنگ بهتر کنترل شود، چوب ساب الماسه ۵۰ میل ۳ تیغ مینی فرز مدل 50*12*22.2mm گزینه‌ی اصلی این راهنماست. قطر این صفحه ۵۰ میلی‌متر است و روی بدنه کد 50*12*22.2mm حک شده؛ سوراخ مرکزی آن ۲۲٫۲ میلی‌متر است و روی مینی فرز بسته می‌شود.
روی بدنه‌ی فلزی این مدل سه الماسه‌ی گرد قابل تعویض با پیچ تورکس بسته شده و آچار تورکس هم همراه آن است. همین آچار برای چرخاندن تیغ وقتی یک لبه کند می‌شود و برای تعویض کامل الماسه به کار می‌رود. روی بدنه علائم ایمنی هم دیده می‌شود: عینک، ماسک، کفش ایمنی، گوشی محافظ و دستکش.
قطر کوچک‌تر این مدل، نسبت به صفحه‌های ۶۰ و ۸۰ میلی‌متری، دسترسی بهتری به قوس‌های تنگ، گوشه‌ها و جزئیات می‌دهد. برای مجسمه‌های کوچک، کاسه و قاشق با اندازه‌ی محدود و جاهایی که صفحه‌ی بزرگ ممکن است گیر کند، مدل ۵۰ میل انتخاب منطقی‌تری است. اگر بیشتر کارتان سطح باز و باربرداری سریع است، مدل بزرگ‌تر را هم در نظر بگیرید.
چطور بین مدل ۵۰، ۶۰ و ۸۰ میل انتخاب کنیم؟
هر سه مدل صفحه‌ی سه تیغ با سوراخ ۲۲٫۲ میلی‌متر برای مینی فرز هستند. تفاوت اصلی‌شان در قطر صفحه و در نتیجه در کنترل، دسترسی و سرعت باربرداری است. مدل ۶۰ میل با کد 60*12*22.2mm و مدل ۸ سانت با کد 80*12*22.2mm در همین گروه قرار می‌گیرند. روی بدنه‌ی این دو مدل بزرگ‌تر، حداکثر دور ۱۵۰۰۰ دور در دقیقه حک شده است. روی مدل ۵۰ میل چنین عددی درج نشده؛ به علائم روی صفحه و دفترچه‌ی مینی فرز مراجعه کنید و دور دستگاه را از حد مجاز صفحه بالاتر نبرید.
ویژگی | مدل ۵۰ میل | مدل ۶۰ میل | مدل ۸ سانت (۸۰ میل) |
|---|---|---|---|
کد روی بدنه | 50*12*22.2mm | 60*12*22.2mm | 80*12*22.2mm |
قطر صفحه | ۵۰ میلی‌متر | ۶۰ میلی‌متر | ۸۰ میلی‌متر |
سوراخ مرکزی | ۲۲٫۲ میلی‌متر | ۲۲٫۲ میلی‌متر | ۲۲٫۲ میلی‌متر |
تعداد تیغ | ۳ الماسه‌ی گرد قابل تعویض | ۳ الماسه‌ی گرد قابل تعویض | ۳ الماسه‌ی گرد قابل تعویض |
حداکثر دور درج‌شده روی بدنه | درج نشده | ۱۵۰۰۰ دور در دقیقه | ۱۵۰۰۰ دور در دقیقه |
نقطه‌ی قوت | کنترل بهتر در کار ظریف و قوس تنگ | تعادل بین کنترل و سرعت باربرداری | باربرداری سریع‌تر روی سطح بزرگ |
مناسب‌تر برای | جزئیات مجسمه، کاسه و قاشق کوچک، گوشه‌ها | کار عمومی کارگاهی و فرم‌دهی روزمره | کنده، سطح باز و کم کردن حجم اولیه |
اگر کارتان ظریف است و می‌خواهید صفحه در فضای تنگ گیر نکند، از مدل ۵۰ میل شروع کنید. برای کار روزمره، چوب ساب الماسه ۶۰ میل ۳ تیغ حالت میانی دارد. روی قطعات بزرگ‌تر، چوب ساب الماسه ۸ سانت ۳ تیغ سریع‌تر جلو می‌رود، اما به کنترل بیشتری نیاز دارد. خیلی از کارگاه‌ها بیش از یک سایز نگه می‌دارند: با مدل بزرگ حجم اولیه را برمی‌دارند و با مدل کوچک جزئیات را تمام می‌کنند.
تفاوت با کاتر استوانه‌ای و دیگر چوب ساب‌های مینی فرز
این صفحه‌ی دیسکی را نباید با همه‌ی ابزارهایی که روی مینی فرز برای چوب بسته می‌شوند یکی دانست. شکل ابزار، نوع دسترسی و حتی خطر کار با هر کدام فرق دارد.
کاتر استوانه‌ای الماسه
کاترهای استوانه‌ای بدنه‌ای بلند دارند و برای گودبرداری عمیق، خالی کردن داخل کاسه و کار در جاهایی ساخته شده‌اند که صفحه‌ی تخت به آن‌ها نمی‌رسد. مدل‌های کاتر استوانه‌ای ۲ الماسه، کاتر استوانه‌ای ۳ الماسه مدل 3*8*90*35 و مدل بزرگ‌تر 3*10*100*50 از همین گروه هستند. برای سطح بیرونی و پخ لبه، صفحه‌ی دیسکی مناسب‌تر است؛ برای خالی کردن عمیق داخل ظرف، کاتر استوانه‌ای را ترجیح دهید. بسیاری از پروژه‌های کاسه‌تراشی به هر دو نیاز دارند.
چوب ساب‌های آجدار، قارچی و قوسی
چوب ساب‌های آجدار فولادی، قارچی، محدب، مورب یا قوسی معمولاً با سطح دندانه‌دار چوب را می‌سابند و تیغ قابل تعویض ندارند. صفحه‌ی سه تیغ معمولاً باربرداری سریع‌تری دارد و وقتی لبه کند شد، می‌توان تیغ را چرخاند یا عوض کرد. انواع این ابزارها را در دسته‌ی چوب ساب مینی فرز می‌توانید کنار هم ببینید.
دیسک زنجیری و صفحه برش چوب
دیسک زنجیری و صفحه‌ی دندانه‌دار برش چوب ابزارهایی جدا هستند. صفحه‌ی برش برای جدا کردن قطعه است، نه فرم‌دهی تدریجی. دیسک زنجیری باربرداری بسیار تهاجمی دارد و خطر پس‌زدن در آن جدی‌تر است. چوب ساب الماسه را نباید جایگزین اره کرد و صفحه‌ی برش را هم نباید برای تراش و گودبرداری به کار برد.
نکات ایمنی کار با چوب ساب الماسه
این ابزار چوب را سریع برمی‌دارد و روی مینی فرز با دور بالا بسته می‌شود. اگر صفحه گیر کند، دستگاه ممکن است پس بزند. برای فرد کاملاً مبتدی توصیه نمی‌شود و بهتر است اول روی چوب ضایعاتی تمرین کنید.
قبل از هر بار استفاده، پیچ الماسه‌ها را سفت کنید و صفحه را از نظر ترک، تاب یا لق بودن تیغ بررسی کنید.
صفحه را محکم روی فلنچ مینی فرز ببندید و از گارد محافظ دستگاه استفاده کنید.
عینک ایمنی یا شیلد صورت، ماسک گرد و غبار، دستکش، گوشی محافظ و کفش ایمنی بپوشید؛ همان علائمی که روی بدنه‌ی مدل ۵۰ میل هم آمده است.
قطعه‌ی چوب را با گیره روی میز محکم کنید. قطعه را با دست یا روی پا نگه ندارید.
مینی فرز را با دو دست بگیرید. اول دستگاه را روشن کنید و بعد از رسیدن به دور پایدار، آرام با چوب درگیر شوید.
فشار زیاد نیاورید. باربرداری را لایه لایه انجام دهید و یک‌باره صفحه را در چوب فرو نکنید.
قبل از کار، چوب را از نظر میخ، پیچ یا ترک بررسی کنید. این صفحه برای فلز، سنگ و مصالح بنایی ساخته نشده است.
برای مدل ۶۰ میل و ۸ سانت، از حداکثر دور ۱۵۰۰۰ دور در دقیقه که روی بدنه نوشته شده بالاتر نروید. مینی فرز دیمردار کمک می‌کند دور را با نوع کار هماهنگ‌تر کنید.
قبل از باز و بسته کردن صفحه یا تیغ‌ها، دستگاه را خاموش کنید و دوشاخه را از برق بکشید.
اگر با همین مینی فرز کارهای دیگری هم انجام می‌دهید، مطلب تبدیل مینی فرز به فرز همه کاره را ببینید؛ هر وسیله‌ای ایمنی و کاربرد خودش را دارد و نباید یک صفحه را برای همه‌ی جنس‌ها به کار برد.
چرخاندن و تعویض تیغ‌های الماسه
با کند شدن یک لبه، لازم نیست کل صفحه را عوض کنید. تیغ‌ها گرد هستند و روی پیچ تورکس می‌چرخند. وقتی کار سخت‌تر پیش می‌رود، چوب می‌سوزد یا براده‌ی تمیز برداشته نمی‌شود، وقت رسیدگی به تیغ‌هاست.
مینی فرز را خاموش کنید و دوشاخه را از برق بکشید. صبر کنید صفحه کاملاً از حرکت بایستد.
با آچار تورکس همراه ابزار، پیچ همان الماسه را باز کنید؛ لازم نیست پیچ را کامل از جای خود درآورید، مگر اینکه بخواهید تیغ را دربیاورید.
الماسه را کمی بچرخانید تا قسمت تیز و استفاده‌نشده در راستای کار قرار بگیرد.
پیچ را محکم ببندید و مطمئن شوید تیغ هیچ لقی ندارد.
همین کار را برای دو تیغ دیگر هم انجام دهید تا هر سه یکنواخت کار کنند.
وقتی همه‌ی لبه‌های یک تیغ کند شد، آن را عوض کنید. برای این کار می‌توانید تیغ الماسه یدکی چوب ساب را تهیه کنید. بعد از کار، براده و صمغ را از روی صفحه و اطراف تیغ‌ها پاک کنید تا پیچ‌ها درست بسته شوند.
اشتباه‌های رایج در کار با این صفحه
فشار زیاد: کار را سریع‌تر نمی‌کند؛ صفحه را گیر می‌اندازد، چوب را می‌سوزاند و خطر پس‌زدن را بیشتر می‌کند.
استفاده به‌جای اره: این صفحه برای بریدن تخته یا شیار زدن مثل تیغ اره ساخته نشده است.
سفت نکردن پیچ تیغ‌ها: الماسه‌ی لق می‌تواند خطرناک باشد. قبل از هر بار روشن کردن دستگاه، پیچ‌ها را چک کنید.
انتخاب سایز نامناسب: صفحه‌ی ۸۰ میل در قوس تنگ، یا کنده‌ی بزرگ فقط با مدل ۵۰ میل، هم وقت را تلف می‌کند و هم کنترل را سخت‌تر می‌کند.
نگه داشتن قطعه با دست: قطعه‌ی آزاد پرتاب می‌شود یا صفحه را گیر می‌اندازد.
برداشتن گارد مینی فرز: دیدن بهتر محل کار، ارزش کم شدن ایمنی را ندارد.
کار روی چوب دارای میخ یا روی فلز: تیغ برای چوب است و برخورد با فلز می‌تواند به آن آسیب بزند.
دور انداختن صفحه به‌خاطر کند شدن یک لبه: اول تیغ را بچرخانید؛ اگر همه‌ی لبه‌ها تمام شد، فقط الماسه را عوض کنید.
سؤالات متداول درباره‌ی چوب ساب الماسه
این صفحه روی چه دستگاهی بسته می‌شود؟
مدل‌های ۵۰، ۶۰ و ۸۰ میلی‌متری این مطلب برای مینی فرز و با سوراخ ۲۲٫۲ میلی‌متر ساخته شده‌اند. قبل از خرید، فلنچ و قطر مجاز دستگاه را چک کنید.
مدل ۵۰ میل بهتر است یا ۸۰ میل؟
به نوع کار بستگی دارد. مدل ۵۰ میل در کار ظریف و قوس تنگ کنترل بهتری می‌دهد و مدل ۸ سانت روی سطح بزرگ سریع‌تر حجم برمی‌دارد. اگر فقط یک سایز می‌خواهید و کارتان ترکیبی است، مدل ۶۰ میل معمولاً وسط این دو قرار می‌گیرد.
آیا تیغ‌ها قابل تعویض هستند؟
بله. سه الماسه‌ی گرد با پیچ تورکس بسته شده‌اند. می‌توانید تیغ را بچرخانید تا لبه‌ی تیز دیگری وارد کار شود یا وقتی همه‌ی لبه‌ها کند شد، آن را عوض کنید.
حداکثر دور مجاز مدل ۵۰ میل چقدر است؟
روی بدنه‌ی مدل ۵۰ میل این مطلب، عدد حداکثر دور درج نشده است. برای مدل ۶۰ میل و ۸ سانت، روی بدنه ۱۵۰۰۰ دور در دقیقه نوشته شده. دور بدون بار مینی فرز نباید از دور مجاز صفحه بیشتر باشد؛ اگر عددی روی صفحه نیست، به علائم موجود و دفترچه‌ی دستگاه مراجعه کنید.
آیا بعد از کار با این صفحه، سطح چوب تمام می‌شود؟
خیر. این ابزار برای فرم‌دهی و باربرداری است. بعد از رسیدن به فرم کلی، برای سطح صاف باید سنباده بزنید.
این ابزار برای تازه‌کار مناسب است؟
اگر کار با مینی فرز را بلد نیستید، اول روی چوب ضایعاتی تمرین کنید. این صفحه باربرداری سریعی دارد و در صورت گیر کردن ممکن است دستگاه پس بزند. با گیره، دو دست، تجهیزات ایمنی و فشار کم شروع کنید.
جمع‌بندی
چوب ساب الماسه صفحه‌ای برای تراش و فرم‌دهی چوب روی مینی فرز است: سه تیغ گرد قابل تعویض، سوراخ ۲۲٫۲ میلی‌متری و کاربرد در پیکرتراشی، کاسه‌تراشی، ساخت قاشق و شکل دادن به کنده. اگر کنترل در فضای تنگ اولویت دارد، مدل ۵۰ میل دقیق‌تر است؛ مدل ۶۰ میل حالت میانی دارد و مدل ۸ سانت برای باربرداری روی سطح بزرگ مناسب‌تر است. تیغ‌ها را به‌موقع بچرخانید یا عوض کنید و این صفحه را با کاتر استوانه‌ای، چوب ساب آجدار یا تیغ برش اشتباه نگیرید.
برای دیدن مدل ۵۰ میل و سایزهای دیگر، از صفحه‌ی چوب ساب الماسه ۵۰ میل ۳ تیغ و دسته‌ی چوب ساب مینی فرز در ابزار رابیت شروع کنید. اگر در انتخاب سایز شک دارید، همکاران ما راهنمایی‌تان می‌کنند.