هواگیری شوفاژ؛ آموزش قدم‌به‌قدم و علت گرم نشدن رادیاتور
هواگیری شوفاژ؛ آموزش قدم‌به‌قدم و علت گرم نشدن رادیاتور
دوشنبه، ۱۸ آبان ۱۴۰۵
با سرد شدن هوا و روشن شدن پکیج‌ها، خیلی‌ها می‌بینند که رادیاتور بالایش سرد مانده، فقط نیمه‌ی پایینش گرم می‌شود یا صدای قل‌قل آب از داخلش می‌آید. در بیشتر این موارد علت ساده است: هوا داخل رادیاتور جمع شده. هواگیری شوفاژ کاری است که با کمی دقت، یک ابزار ساده و حدود ده دقیقه وقت، اغلب خودتان می‌توانید در خانه انجامش دهید. در این راهنما قدم‌به‌قدم توضیح می‌دهیم چطور رادیاتور را هواگیری کنید، بعد از آن فشار پکیج را چطور چک کنید و اگر رادیاتور باز هم گرم نشد، مشکل احتمالاً از کجاست.
هواگیری شوفاژ چیست و چرا لازم می‌شود؟
در سیستم گرمایش مرکزی و پکیج، آب گرم در یک مدار بسته بین پکیج و رادیاتورها می‌چرخد. با گذشت زمان، مقداری هوا وارد این مدار می‌شود؛ مثلاً بعد از تعمیر یا تخلیه‌ی سیستم، بعد از چند ماه خاموش بودن در تابستان، یا وقتی آب تازه به مدار اضافه می‌شود. هوا از آب سبک‌تر است، پس بالای رادیاتور جمع می‌شود و جلوی رسیدن آب گرم به آن قسمت را می‌گیرد.
هواگیری یعنی خارج کردن همین هوای جمع‌شده از طریق شیر کوچکی که معمولاً در گوشه‌ی بالای رادیاتور قرار دارد. نتیجه‌اش این است که آب گرم دوباره کل رادیاتور را پر می‌کند، گرما یکنواخت‌تر پخش می‌شود و پکیج هم برای گرم کردن خانه کمتر به خودش فشار می‌آورد.
نشانه‌هایی که می‌گویند شوفاژ هوا گرفته
قسمت بالای رادیاتور سرد یا ولرم است، اما قسمت پایین گرم است.
از داخل رادیاتور یا لوله‌ها صدای قل‌قل، شُرشُر یا تق‌تق شنیده می‌شود.
یک یا چند رادیاتور، به‌خصوص در طبقه‌های بالاتر، دیرتر از بقیه گرم می‌شوند یا اصلاً گرم نمی‌شوند.
خانه با وجود روشن بودن پکیج، دیر گرم می‌شود.
اگر کل رادیاتور سرد است (نه فقط بالایش)، ممکن است مشکل چیز دیگری باشد؛ در بخش‌های بعدی به این حالت هم می‌رسیم.
چه وسایلی برای هواگیری شوفاژ لازم است؟
خبر خوب این است که برای این کار به وسایل تخصصی زیادی نیاز ندارید:
آچار هواگیری یا پیچ‌گوشتی دوسو: بعضی شیرهای هواگیری با آچار کوچک چهارگوش مخصوص باز می‌شوند و بعضی دیگر یک شیار دارند که با پیچ‌گوشتی دوسو (تخت) باز می‌شود. قبل از شروع، سر شیر رادیاتور خودتان را نگاه کنید. اگر شیار دارد، یک پیچ‌گوشتی با نوک هم‌اندازه‌ی شیار انتخاب کنید؛ داشتن یک ست پیچ‌گوشتی کمک می‌کند نوکی پیدا کنید که دقیق در شیار بنشیند و آن را هرز نکند.
ابزار کوتاه برای جاهای تنگ: وقتی رادیاتور پشت مبل، کمد یا خیلی نزدیک دیوار است، یک پیچ‌گوشتی مچی کوتاه کار را راحت‌تر می‌کند.
دستمال یا حوله‌ی کهنه: برای گرفتن قطره‌های آب و جلوگیری از پاشیدن آب روی دیوار و فرش.
یک ظرف کوچک: مثل لیوان یا کاسه، برای جمع کردن آبی که از شیر بیرون می‌آید.
اگر هنوز جعبه‌ابزار مرتبی در خانه ندارید، راهنمای لوازم ضروری جعبه ابزار خانگی می‌تواند برای شروع کمکتان کند.
آموزش هواگیری شوفاژ قدم‌به‌قدم
۱. پکیج را خاموش کنید و صبر کنید رادیاتور خنک شود
پکیج را از حالت گرمایش خارج یا خاموش کنید تا پمپ آب را در مدار نچرخاند. اگر پمپ کار کند، هوا مدام جابه‌جا می‌شود و ممکن است فکر کنید هواگیری تمام شده، در حالی که هوا فقط به جای دیگری رفته است. چند دقیقه هم صبر کنید تا آب داخل رادیاتور کمی خنک شود؛ آبی که از شیر هواگیری بیرون می‌زند ممکن است داغ باشد.
۲. شیرهای ورودی و خروجی رادیاتور را چک کنید
هر رادیاتور معمولاً یک شیر رفت (ورودی) و یک شیر برگشت (خروجی) دارد. مطمئن شوید هر دو باز هستند. گاهی «گرم نشدن رادیاتور» فقط به این دلیل است که کسی یکی از این شیرها را بسته است.
۳. ترتیب درست رادیاتورها را رعایت کنید
اگر خانه چند رادیاتور دارد، کار را با یک ترتیب مشخص انجام دهید. در ساختمان‌های دوطبقه یا دوبلکس، معمولاً از طبقه‌ی پایین شروع می‌کنند و رادیاتورهای بالاترین طبقه را آخر از همه هواگیری می‌کنند، چون هوا به سمت بالا می‌رود. توصیه‌ها درباره‌ی شروع از نزدیک‌ترین یا دورترین رادیاتور به پکیج متفاوت است؛ اگر دفترچه‌ی پکیج یا نصاب سیستم ترتیب خاصی گفته، همان را دنبال کنید.
۴. شیر هواگیری را پیدا کنید و زیرش را بپوشانید
شیر هواگیری یک پیچ یا شیر کوچک در گوشه‌ی بالای رادیاتور است و اغلب در سمت مخالف لوله‌ی ورودی قرار دارد. ظرف را زیرش بگذارید و دستمال را دور آن بگیرید تا آب روی دیوار نپاشد.
۵. شیر را آرام و کم باز کنید
آچار یا پیچ‌گوشتی را کامل روی شیر بنشانید و آن را خلاف جهت عقربه‌های ساعت، حدود یک‌چهارم تا نیم دور بچرخانید. صدای «فس» یعنی هوا دارد خارج می‌شود. شیر را کامل باز نکنید، چون ممکن است سوزن یا پیچ آن بیرون بیفتد و آب با فشار بیرون بزند. صورت و دستتان را هم مستقیم جلوی خروجی شیر نگه ندارید.
۶. وقتی آب یکنواخت آمد، شیر را ببندید
صبر کنید تا صدای هوا قطع شود و آب به‌صورت یکنواخت و بدون حباب بیرون بیاید. همان موقع شیر را در جهت عقربه‌های ساعت ببندید. شیر را محکم ببندید، اما نه آن‌قدر که پیچ یا شیار آن هرز شود. اگر پیچ شیر قدیمی و سفت است و آچار رویش می‌لغزد، به‌جای زور زدن، ابزار هم‌اندازه پیدا کنید.
۷. همین کار را برای بقیه‌ی رادیاتورها تکرار کنید
بعد از اینکه همه‌ی رادیاتورها را هواگیری کردید، نوبت مهم‌ترین مرحله‌ای است که خیلی‌ها فراموشش می‌کنند: بررسی فشار پکیج.
تنظیم فشار پکیج بعد از هواگیری شوفاژ
هر بار که هوا خارج می‌شود، کمی آب هم از مدار بیرون می‌رود و فشار سیستم پایین می‌آید. اگر فشار خیلی کم شود، پکیج ممکن است خطا بدهد و روشن نشود.
گیج یا نمایشگر فشار پکیج را نگاه کنید.
در بسیاری از پکیج‌های خانگی، فشار در حالت سرد حدود ۱ تا ۱٫۵ بار توصیه می‌شود؛ اما عدد دقیق را حتماً از دفترچه‌ی پکیج خودتان ببینید.
اگر فشار کمتر است، شیر پرکن (معمولاً زیر پکیج) را آرام باز کنید و چشمتان به گیج باشد.
به محض رسیدن به محدوده‌ی مناسب، شیر پرکن را ببندید.
پکیج را روشن کنید و بعد از ۱۵ تا ۲۰ دقیقه، رادیاتورها را دست بزنید تا مطمئن شوید از بالا تا پایین گرم شده‌اند.
نکته‌ی ایمنی: فشار را بیش از حد بالا نبرید. فشار زیاد می‌تواند باعث چکه کردن شیر اطمینان پکیج شود. اگر فشار در حالت گرم خیلی بالا می‌رود یا بعد از هواگیری مدام پایین می‌آید، این کار تکنسین است.
اشتباه‌های رایج در هواگیری رادیاتور
هواگیری با پکیج روشن: هم خطر پاشیدن آب داغ دارد و هم هوا را فقط جابه‌جا می‌کند.
باز کردن کامل شیر: ممکن است قطعه‌ی داخلی شیر بیرون بیفتد و بستنش سخت شود.
استفاده از ابزار نامناسب: پیچ‌گوشتی‌ای که در شیار لق است یا انبر و آچاری که روی شیر می‌لغزد، شیار شیر را خراب می‌کند. انبردست فقط برای نگه داشتن یا کارهای کمکی مناسب است، نه برای چرخاندن سر شیر.
فراموش کردن فشار پکیج: رادیاتورها هواگیری شده‌اند، اما پکیج به خاطر فشار کم روشن نمی‌شود.
هواگیری‌های پشت سر هم: اگر یک رادیاتور هر چند روز یک‌بار دوباره هوا می‌گیرد، احتمالاً جایی از مدار هوا یا آب نشت می‌کند و باید ریشه‌ای بررسی شود.
اگر بعد از هواگیری شوفاژ باز هم گرم نشد
هواگیری فقط یکی از علت‌های گرم نشدن رادیاتور را حل می‌کند. اگر بعد از هواگیری درست و تنظیم فشار، رادیاتور هنوز گرم نمی‌شود، این موارد را در نظر بگیرید:
کل رادیاتور سرد است
دوباره شیرهای رفت و برگشت را چک کنید. اگر رادیاتور شیر ترموستاتیک دارد، ممکن است سوزن آن بعد از تابستان گیر کرده باشد. در این حالت بهتر است سراغ تعمیرکار بروید و خودتان شیر را باز نکنید.
پایین رادیاتور سرد و بالایش گرم است
این حالت برعکس هواگرفتگی است و معمولاً نشانه‌ی جمع شدن رسوب و لجن در پایین رادیاتور است. رسوب‌زدایی یا شست‌وشوی مدار کار تخصصی است و به تجهیزات مخصوص نیاز دارد.
فقط رادیاتورهای دورتر یا طبقه‌ی بالا سرد هستند
ممکن است تعادل جریان آب بین رادیاتورها به هم خورده باشد یا پمپ پکیج ضعیف شده باشد. تنظیم شیرها و بررسی پمپ را به تکنسین بسپارید.
دور شیر یا اتصال‌ها خیس است
نشتی‌های کوچک دور شیرها، علاوه بر افت فشار، با گذشت زمان می‌توانند به دیوار و کف آسیب بزنند. اگر لکه‌ی رطوبت روی دیوار پشت رادیاتور دیدید، مطلب رفع نم دیوار را هم بخوانید و محل نشتی را زودتر رفع کنید.
چند نکته برای نگهداری بهتر رادیاتورها در زمستان
هواگیری را در ابتدای فصل سرما و قبل از روشن کردن طولانی‌مدت پکیج انجام دهید.
هر از گاهی گرد و غبار روی پره‌های رادیاتور را تمیز کنید تا گرما بهتر پخش شود.
جلوی رادیاتور را با مبل، کمد یا پرده‌ی ضخیم نپوشانید.
اطراف شیرها و اتصال‌ها را از نظر چکه و رطوبت بررسی کنید.
اگر فشار پکیج مرتب پایین می‌آید، موضوع را جدی بگیرید؛ معمولاً نشانه‌ی نشتی در جایی از سیستم است.
ابزارهای ساده‌ی خانه را یک جا نگه دارید تا وقت نیاز، دنبال پیچ‌گوشتی و آچار نگردید.
سؤالات متداول درباره‌ی هواگیری شوفاژ
هواگیری شوفاژ را هر چند وقت یک‌بار انجام دهیم؟
معمولاً یک‌بار در ابتدای فصل سرما کافی است. اگر وسط زمستان دوباره نشانه‌های هواگرفتگی دیدید، می‌توانید تکرارش کنید؛ اما اگر یک رادیاتور مرتب هوا می‌گیرد، بهتر است سیستم بررسی شود.
آیا بدون آچار مخصوص هم می‌شود شوفاژ را هواگیری کرد؟
اگر سر شیر هواگیری شیار دارد، بله؛ با یک پیچ‌گوشتی دوسو که دقیقاً در شیار بنشیند می‌شود آن را باز کرد. اگر سر شیر چهارگوش است و شیار ندارد، آچار مخصوص هواگیری لازم است و بهتر است با ابزار نامناسب به آن فشار نیاورید.
آیا هواگیری با پکیج روشن خطر دارد؟
بله. آب داغ ممکن است با فشار بیرون بزند و باعث سوختگی شود. ضمن اینکه با کار کردن پمپ، هوا کامل خارج نمی‌شود. همیشه اول پکیج را خاموش کنید.
بعد از هواگیری پکیج روشن نمی‌شود؛ چه کنم؟
به احتمال زیاد فشار مدار پایین آمده است. گیج پکیج را نگاه کنید و طبق دفترچه، با شیر پرکن فشار را به محدوده‌ی مناسب برسانید. اگر مشکل حل نشد، با تکنسین پکیج تماس بگیرید.
جمع‌بندی
هواگیری شوفاژ یکی از ساده‌ترین و مؤثرترین کارهایی است که می‌توانید در شروع فصل سرما برای گرم‌تر شدن خانه انجام دهید: پکیج را خاموش کنید، شیر هواگیری را آرام باز کنید، با آمدن آب یکنواخت ببندید و در پایان فشار پکیج را چک کنید. اگر بعد از این کارها رادیاتور باز هم گرم نشد، مشکل احتمالاً عمیق‌تر است و بهتر است سراغ متخصص بروید.
اگر برای این کار و تعمیرات کوچک دیگر خانه دنبال پیچ‌گوشتی، انبردست یا ابزار ساده‌ی دیگری هستید، می‌توانید بخش ابزار دستی ابزار رابیت را ببینید؛ برای مثال یک انبردست همه‌کاره و یک ست پیچ‌گوشتی، پایه‌ی هر جعبه‌ابزار خانگی هستند. اگر در انتخاب ابزار مناسب سؤالی دارید، همکاران ما در ابزار رابیت راهنمایی‌تان می‌کنند.