تعویض واشر شیر آب؛ آموزش قدم‌به‌قدم شیر پیچی و اهرمی
تعویض واشر شیر آب؛ آموزش قدم‌به‌قدم شیر پیچی و اهرمی
پنج‌شنبه، ۲۱ آبان ۱۴۰۵
قطره‌قطره آمدن آب از شیر، هم صدا دارد هم آب را بی‌خودی هدر می‌دهد. در شیرهای پیچی و قدیمی علت معمولاً واشر فرسوده‌ی سرِ مغزی است و تعویض واشر شیر آب کاری است که با بستن آب، چند ابزار ساده و کمی حوصله، بیشتر وقت‌ها خودتان در خانه از پسش برمی‌آیید. در این راهنما می‌گوییم چرا شیر چکه می‌کند، تعویض واشر شیر آب پیچی را قدم‌به‌قدم چطور انجام دهید، شیر اهرمی چه فرقی دارد و چه زمانی بهتر است سراغ تعمیرکار بروید.
چرا شیر آب چکه می‌کند؟
چکه کردن شیر همیشه به یک علت برنمی‌گردد. نوع شیر، محل چکه و سن واشر یا کارتریج با هم فرق می‌کنند. قبل از باز کردن شیر، بهتر است محل دقیق چکه را نگاه کنید؛ همین کار مسیر تعمیر را مشخص می‌کند.
اگر آب از دهانه‌ی شیر، وقتی دسته کاملاً بسته است، قطره‌قطره می‌آید، در شیر پیچی معمولاً واشر سرِ مغزی سائیده، ترک‌خورده یا سفت شده است.
اگر شیر اهرمی است و از دهانه یا از زیر اهرم آب می‌آید، غالباً مشکل از کارتریج سرامیکی است، نه از یک واشر گرد ساده‌ی قدیمی.
اگر آب از دور دسته‌ی شیر یا از زیر کلاهک بالا می‌آید، بیشتر اوقات اورینگ یا پکینگ دسته شل یا فرسوده شده است.
اگر چکه از زیر شیر، از مهره‌ی شیلنگ یا از شیر پیسوار است، واشر تخت همان اتصال مشکل دارد و باز کردن خود شیر کمکی نمی‌کند.
رسوب آب سخت هم می‌تواند سطح نشیمن واشر را ناصاف کند و بعد از تعویض هم کمی چکه باقی بماند. فشار خیلی بالای شبکه هم به واشر فشار می‌آورد، اما معمولاً علت اصلی نیست. با سرد شدن هوا، واشرهای لاستیکی کهنه سخت‌تر می‌شوند و ممکن است دیگر خوب روی نشیمن ننشینند؛ برای همین در خانه‌هایی که شیر قدیمی دارند، با شروع فصل سرما صدای چکه بیشتر به گوش می‌رسد. این مشاهده‌ی تجربی است، نه یک آمار رسمی.
قبل از تعویض واشر شیر آب چه آماده‌سازی لازم است؟
مهم‌ترین قدم، بستن آب است. بیشتر شیرهای روشویی و ظرفشویی زیر سینک یک یا دو شیر پیسوار دارند. آن‌ها را در جهت عقربه‌های ساعت ببندید، بعد دسته‌ی شیر را باز کنید تا فشار باقی‌مانده خالی شود و ببینید آب واقعاً قطع شده است. اگر پیسوار خراب است یا شیر پیسوار ندارد، باید شیر فلکه‌ی واحد یا ساختمان را ببندید.
زیر کار یک حوله و یک ظرف کوچک بگذارید تا آب باقی‌مانده و پیچ‌های کوچک گم نشوند. اگر پیچ‌های دسته ریز هستند، جای مطمئنی برایشان در نظر بگیرید. نور کافی زیر سینک یا پشت شیر دیواری لازم است؛ با عجله و در تاریکی، به‌راحتی رزوه را خراب می‌کنید.
واشر یدکی را بهتر است بعد از درآوردن واشر کهنه بخرید، نه حدسی. سایز واشرها یکی نیست و حدس زدن از روی ظاهر شیر اغلب به خرید واشر نامناسب می‌انجامد. واشر کهنه را با خود به فروشگاه ببرید و هم‌اندازه‌اش را بگیرید. برای شیر اهرمی هم همین منطق برقرار است: کارتریج را درآورید و سایز و شکل ساقه‌اش را مطابقه کنید.
چه ابزاری برای این کار لازم است؟
برای بیشتر شیرهای خانگی به جعبه‌ابزار سنگینی نیاز نیست. معمولاً این‌ها کافی‌اند:
پیچ‌گوشتی دوسو برای پیچ دسته و گاهی برای شیار سرِ مغزی؛ یک ست پیچ‌گوشتی با چند سایز دوسو و چهارسو کار را راحت‌تر می‌کند، چون پیچ دسته‌ی شیرها یک‌اندازه نیستند.
در فضاهای تنگ زیر سینک یا پشت شیر روشویی، پیچ‌گوشتی مچی دوسو و چهارسو بهتر از پیچ‌گوشتی بلند جا می‌شود.
برای گرفتن مهره‌ی بدنه یا نگه داشتن اتصال، انبردست همه‌کاره به‌کار می‌آید. اگر مهره سفت است و می‌خواهید لغزش کمتر شود، انبر قفلی کمک می‌کند دهانه را قفل کنید و فشار یکنواخت‌تری وارد کنید.
واشر یا کارتریج هم‌اندازه، پارچه‌ی نرم برای گرفتن بدنه‌ی آبکاری‌شده، و در صورت نیاز کمی گریس مخصوص شیرآلات برای اورینگ (نه چسب و نه روغن خوراکی).
روی مغزی و مهره‌های آبکاری‌شده پارچه بگذارید تا دندانه‌ی انبر جای خط نیندازد. مهره را بیش از حد سفت نکنید؛ فشار زیاد واشر نو را له می‌کند و چکه زود برمی‌گردد. اگر در کار لوله‌کشی خانه به ابزارهای برش و رزوه هم نیاز پیدا کردید، مطلب ابزار لوله‌کشی سفید و سبز را هم ببینید.
آموزش قدم‌به‌قدم تعویض واشر شیر آب پیچی
این روش برای شیر پیچی، شیر دسته گازی و بیشتر شیرهای قدیمی مخلوط یا حیاط است؛ یعنی شیرهایی که با چرخاندن دسته، یک مغزی را بالا و پایین می‌کنند و در انتهای مغزی یک واشر گرد دارند.
۱. آب را ببندید و فشار را خالی کنید
شیر پیسوار را ببندید و دسته‌ی شیر را باز بگذارید. اگر هنوز آب می‌آید، فلکه‌ی واحد را هم ببندید. تا وقتی جریان کاملاً قطع نشده، مغزی را باز نکنید.
۲. دسته و کلاهک را درآورید
روی بعضی دسته‌ها یک کلاهک پلاستیکی یا دکمه‌ی رنگی هست. آن را آرام با نوک پیچ‌گوشتی دوسو بلند کنید تا پیچ زیرش دیده شود. پیچ را باز کنید و دسته را بکشید. اگر دسته چسبیده، به آن ضربه نزنید؛ کمی تکان ملایم و حوصله معمولاً کافی است. کلاهک تزئینی بالای بدنه را هم، اگر جدا می‌شود، باز کنید تا مهره‌ی نگهدارندهی مغزی در دسترس باشد.
۳. مغزی را بیرون بکشید
مهره‌ی دور مغزی را خلاف عقربه‌های ساعت باز کنید. اگر سفت است، با انبردست و پارچه کمک بگیرید و بدنه را نگه دارید تا خود شیر نچرخد. مغزی را کامل بیرون بیاورید. در انتهای آن معمولاً یک واشر لاستیکی با یک پیچ کوچک بسته شده است.
۴. واشر کهنه را عوض کنید
پیچ نگهدارندهی واشر را باز کنید و واشر را درآورید. به پشت و لبه‌اش نگاه کنید: اگر ترک خورده، له شده، سفت و براق شده یا یک طرفش ساییده است، باید عوض شود. واشر نو باید هم‌قطر و هم‌ضخامت نمونه‌ی کهنه باشد و در نشیمن خودش بدون کج شدن بنشیند. پیچ را فقط تا حدی سفت کنید که واشر نچرخد؛ سفت کردن افراطی واشر را از شکل می‌اندازد.
نشیمن داخل بدنه‌ی شیر را هم با پارچه‌ی نرم پاک کنید. اگر رسوب برجسته یا لبه‌ی تیز حس می‌کنید، همان ناصافی واشر نو را زود خراب می‌کند. رسوب ضخیم یا خوردگی عمیق را با ابزار تیز نتراشید؛ ممکن است سطح برنجی خراب شود و چکه بدتر شود. در این حالت تعویض واشر به‌تنهایی کافی نیست و باید مغزی یا خود شیر بررسی شود.
۵. مغزی را ببندید و شیر را تست کنید
مغزی را سر جایش بگذارید و مهره را محکم، اما نه با زور بیش از حد، ببندید. دسته و کلاهک را نصب کنید. اول شیر پیسوار را آرام باز کنید و بعد چند بار شیر را باز و بسته کنید. به دهانه، دور دسته و زیر شیر نگاه کنید. اگر چند قطره‌ی اول از آب باقی‌مانده داخل شیر باشد، غیرعادی نیست؛ چکه‌ی پیوسته بعد از بستن کامل دسته یعنی یا واشر خوب ننشسته یا نشیمن ایراد دارد.
اگر شیر اهرمی چکه می‌کند، کارتریج را بررسی کنید
در شیر اهرمی مخلوط، ظرفشویی یا روشویی معمولاً یک کارتریج سرامیکی جریان آب را قطع و وصل می‌کند. اینجا تعویض واشر شیر آب به معنای عوض کردن همان واشر گرد قدیمی نیست؛ باید کارتریج را عوض کرد. این کار هم در خانه شدنی است، به شرطی که آب را بسته باشید و کارتریج هم‌مدل را پیدا کنید.
معمولاً پیچ دسته زیر یک کلاهک کوچک روی اهرم است. بعد از درآوردن اهرم، مهره‌ی نگهدارنده باز می‌شود و کارتریج از بالا بیرون می‌آید. بعضی کارتریج‌ها پین یا خار راهنما دارند؛ موقع نصب دوباره باید در همان جهت قبلی بنشینند، وگرنه جای سرد و گرم عوض می‌شود یا شیر درست بسته نمی‌شود. سایز کارتریج‌ها (مثلاً قطرهای رایج) از یک برند به برند دیگر فرق دارد؛ عدد را از روی قطعه‌ی درآمده بخوانید یا خود قطعه را با خود ببرید.
اگر بعد از تعویض کارتریج هنوز از زیر اهرم یا از دهانه آب می‌آید، ممکن است اورینگ‌های دور کارتریج ناقص نصب شده باشند، یا بدنه‌ی شیر داخلی ترک خورده باشد. در این حالت اصرار به باز و بسته کردن مکرر کمکی نمی‌کند.
چکه از زیر شیر یا از شیر پیسوار
گاهی خود دهانه‌ی شیر سالم است، اما از مهره‌ی شیلنگ زیر سینک یا از دور شیر پیسوار نم می‌زند. اینجا باید واشر تخت همان اتصال را عوض کنید، نه واشر سرِ مغزی. اول آب را ببندید، یک ظرف زیر اتصال بگذارید و مهره را باز کنید. واشر کهنه را با نمونه‌ی هم‌اندازه عوض کنید و مهره را یکنواخت سفت کنید. اگر شیلنگ ترک خورده یا رزوه‌ی اتصال هرز شده، فقط عوض کردن واشر مشکل را تمام نمی‌کند.
اگر هنگام کار، مغزی یا قطعه‌ی رزوه‌شده داخل لوله شکست و چیزی در لوله ماند، آن را با زور بیرون نکشید. برای این وضعیت خطرناک، مطلب چگونه مغزی شکسته را از داخل لوله آب خارج کنیم را بخوانید و اگر مطمئن نیستید، کار را به لوله‌کش بسپارید.
شیر آب حیاط در شروع فصل سرما
شیر حیاط و شیر باغچه هم در جستجوها زیاد دیده می‌شود و معمولاً از نوع پیچی با واشر بزرگ‌تر است. تعویض واشر همان مراحل بالا را دارد، با این تفاوت که قطع کردن آب ممکن است از فلکه‌ی حیاط یا واحد باشد، نه از پیسوار زیر سینک. قبل از باز کردن مغزی حتماً مطمئن شوید جریان قطع شده است.
یک نکته‌ی فصلی هم هست: اگر شیر و لوله‌ی حیاط در معرض هوای آزاد است، فقط به تعویض واشر اکتفا نکنید. قبل از سرماخوردگی جدی، آب داخل شیر و لوله‌ی نمایان را خالی کنید تا یخ نزند. یخ زدن آب در لوله می‌تواند به ترکیدگی و خرابی خود شیر منجر شود و بعد دیگر با عوض کردن واشر درست نمی‌شود.
اشتباه‌های رایج بعد از تعمیر
باز کردن شیر وقتی آب هنوز قطع نشده؛ نتیجه معمولاً پاشیدن آب و عجله‌ی بی‌فایده است.
خرید واشر یا کارتریج با حدس زدن سایز، بدون مطابقه با قطعه‌ی کهنه.
سفت کردن بیش از حد مهره یا پیچ واشر، که واشر نو را له می‌کند.
گرفتن بدنه‌ی آبکاری‌شده با انبر بدون پارچه و به‌جا ماندن رد دندانه.
نادیده گرفتن رسوب یا خوردگی نشیمن؛ در این حالت واشر نو هم زود خراب می‌شود.
در شیر اهرمی، نصب کارتریج در جهت اشتباه و جا انداختن خار راهنما.
چه زمانی تعویض واشر کافی نیست؟
اگر بعد از یک بار تعویض دقیق، شیر همچنان می‌چکد، یا بدنه‌ی شیر ترک دارد، دسته هرز شده، مغزی رزوه ندارد یا از داخل دیوار نم می‌آید، ادامه‌ی باز و بسته کردن شیر را متوقف کنید. شیرهای خیلی قدیمی گاهی دیگر قطعه‌ی یدکی درست‌وحسابی ندارند و تعویض کامل شیر منطقی‌تر از چند بار تعمیر ناقص است. نشتی پنهان پشت دیوار یا زیر کف را هم خودتان دنبال نکنید؛ این کار به بررسی تخصصی نیاز دارد.
اگر هنگام باز کردن، رزوه خورد یا قطعه‌ای در لوله ماند، همان‌جا دست نگه دارید. زور زدن معمولاً خسارت را بیشتر می‌کند.
سؤالات متداول درباره‌ی تعویض واشر شیر آب
تعویض واشر شیر آب چقدر طول می‌کشد؟
اگر شیر پیسوار سالم باشد و واشر هم‌اندازه آماده باشد، برای یک شیر پیچی معمولی معمولاً حدود پانزده تا سی دقیقه کافی است. بیشتر زمان صرف بستن آب، پیدا کردن پیچ دسته و مطابقه کردن واشر می‌شود، نه خودِ عوض کردن قطعه.
آیا برای شیر اهرمی هم باید واشر عوض کرد؟
معمولاً نه به آن معنایی که در شیر پیچی رایج است. شیر اهرمی بیشتر با تعویض کارتریج درست می‌شود. البته ممکن است اورینگ‌هایی اطراف کارتریج یا اتصال‌های زیر شیر واشر تخت داشته باشند؛ این‌ها را با واشر سرِ مغزی شیر قدیمی عوضی نگیرید.
چرا بعد از عوض کردن واشر، شیر هنوز می‌چکد؟
یا واشر هم‌اندازه نیست و کج نشسته، یا نشیمن داخل شیر رسوب و خراش دارد، یا مهره بیش از حد سفت شده و واشر له شده است. یک‌بار با دقت باز کنید، نشیمن را ببینید و در صورت سالم بودن سطح، واشر درست را دوباره بنشانید. اگر سطح خورده است، فقط واشر جدید مشکل را تمام نمی‌کند.
واشر را با چه جنسی عوض کنیم؟
همان جنسی که روی شیر بوده، معمولاً مناسب‌ترین نقطه شروع است؛ بیشتر واشرهای خانگی لاستیکی یا مشابه آن هستند. مهم‌تر از اسم جنس، هم‌اندازه بودن و سالم نشستن روی محل خود است. واشر خیلی نرم یا خیلی سفتِ نامتناسب ممکن است زود خراب شود. اگر مردد هستید، واشر کهنه را نشان فروشنده‌ی معتبر بدهید.
چکه کردن شیر در زمستان خطرناک است؟
چکه از خود دهانه‌ی شیر بیشتر اسراف آب و صدای آزاردهنده است. اما اگر آب روی کف، پشت کابینت یا دیوار می‌چکد، رطوبت به چوب و دیوار آسیب می‌زند و باید زودتر رفع شود. در شیر و لوله‌ی نمایان حیاط، جمع شدن آب و یخ زدن خطر جدی‌تری است و باید پیش از سرمای شدید آب را خالی کنید.
جمع‌بندی
تعویض واشر شیر آب در شیرهای پیچی یکی از ساده‌ترین تعمیرات خانگی است: آب را ببندید، دسته و مغزی را باز کنید، واشر کهنه را با نمونه‌ی هم‌اندازه عوض کنید و بدون سفت‌کردن افراطی دوباره ببندید. در شیر اهرمی مسیر متفاوت است و معمولاً باید کارتریج را عوض کنید. اگر محل چکه از زیر شیر یا پیسوار است، سراغ واشر همان اتصال بروید. و اگر قطعه شکست، بدنه ترک داشت یا بعد از یک تعمیر دقیق هنوز چکه ادامه داشت، کار را به لوله‌کش بسپارید.
برای این کار معمولاً یک ست پیچ‌گوشتی، یک پیچ‌گوشتی مچی برای فضای تنگ و یک انبردست یا انبر قفلی کافی است. این ابزارها همان چیزهایی هستند که در یک جعبه‌ابزار خانگی به درد تعمیرات کوچک دیگر هم می‌خورند. اگر در انتخاب ابزار مناسب سؤالی دارید، همکاران ما در ابزار رابیت راهنمایی‌تان می‌کنند.